Waar is de Polderpiet?

zwarte piet

 

Vooruit. Dan doe ik ook maar een duit in de zak van Sinterklaas. Tot het uiterste heb ik me proberen te verzetten om me niet te mengen in de Zwarte Pieten-discussie. Maar ik erger me zo rood, groen of zwart aan de felle toon van het debat op de (sociale) media, dat ik me niet langer kan inhouden.

Sinterklaas is een onschuldig kinderfeest en ik geloof niet dat de vele gezinnen – kinderen in de laatste plaats – de intentie hebben Zwarte Piet te misbruiken om mensen te discrimineren op basis van afkomst of huidskleur. De bedoeling er achter is goed, heeft niks met racisme te maken en ik hoop dat de tegenstanders van Zwarte Piet dat ook begrijpen. De link Zwarte Piet –> neger had ik als kind nooit gelegd, het zijn volwassenen die deze lading er aan geven. Piet deelt pakjes uit en behoedt Sinterklaas voor gevaren, een slaaf heb ik nooit in hem kunnen ontdekken. De woorden van Verene Sheperd (wel of niet namens de VN) stuitten me ook tegen de borst: “aan één kerstman moeten we toch genoeg hebben als Nederlanders?”

Nee! Het Sinterklaasfeest hoort net zo goed bij Nederland als vieze-schetengrappen bij Gordon. De mascotte van Coca-Cola heeft niks te maken met onze Nederlandse traditie. En ja, ik hecht waarde aan deze traditie. Zozeer, dat ik nu ben gaan inzien dat het beter is om deze traditie aan te passen aan de maatstaven van nu.

Het fenomeen “Zwarte Piet” kan door sommigen als kwetsend worden ervaren. En eerlijk gezegd heb ik daar ook onvoldoende bij stilgestaan. De karikatuur van een “neger” (rotwoord) dringt zich op en het is te begrijpen dat mensen zich enorm storen aan deze folklore. Niet de intentie, maar de figuur Zwarte Piet kan Nederlanders met een donkere huidkleur nodeloos grieven. De wetenschappelijke bijdragen aan deze discussie tonen aan dat Zwarte Piet in oorsprong niet zijn kleur ontleent aan het roet van de schoorsteen, maar aan zijn afkomst als slaaf. Die overigens door Sinterklaas uit de ketenen werd bevrijd, zo meldde een oplettende lezer van de Volkskrant.

“Zwarte Piet is racisme” prijkte op het T-shirt van Quincy Gario tijdens een Sinterklaasintocht. Met veel poeha werd hij door de politie weggesleurd. Het doet denken aan Joanna die het bord omhoog hield met “Het is 2013” als protest tegen de monarchie –  en vervolgens ook door de platte petten hardhandig werd afgevoerd. Is de vrijheid van meningsuiting hier niet in het geding? Waarom hoor ik daar niemand over? En waarom reageren we zo allergisch als tradities ter discussie worden gesteld? Het hoeft geen fijne mening te zijn en het kan je enorm irriteren. Dat is het hele idee van een democratie. Deal with it, leef met de mening van de ander. Je mag je er enorm over opwinden, maar grijp dan ook de kans om een andere opinie daar tegenover te zetten – liefst met argumenten gefundeerd.

Het zijn de extreme tegenpolen die alle aandacht opeisen in dit debat. Het is OF zwart (“blijf met je tengels van ons feest en Zwarte Piet af”) OF wit (“het hele Sinterklaasfeest moet worden afgeschaft”). De inbreng van felle voor en tegenstanders tijdens opinierende TV-programma’s als Pauw en Witteman en Debat op Twee voeden de mythe dat we niet meer in grijstinten kunnen denken en de nuance volledig hebben verloren. Dat is niet wat ik om mij heen hoor. Ja, we willen het Sinterklaasfeest blijven vieren met een Piet. En ja, we willen die Piet aanpassen om rekening te houden met de gevoelens van enkele mensen, die we willen respecteren.

Waar blijft de Polderpiet? De Piet die een brug wil slaan in een gepolariseerd debat, waar de gemiddelde Nederlander eerder bereid is zich in te leven in een tegengesteld standpunt, dan de roeptoeters op het Malieveld en de hijgerige programmakers op het Mediapark?

Zijn naam is Erik van Muiswinkel, ook bekend als hoofdpiet. Minder knecht, minder zwart, meer Piet.

Na een verschrikkelijk verhitte discussie bij Debat op 2  waar voor én tegenstanders elkaar continue onderbraken, slechtte de jonge puber Malou de schijnbaar onwrikbare tegenstelling. “Je kan toch ook op het Sinterklaasjournaal vertellen dat er een wit Pietje is geboren? Alle kinderen zouden het geloven.” Gelijk werd er geroepen uit het publiek: “dat is toch racistisch?”

Waar is het inlevingsvermogen, de grijstinten, het begrip? “Ja, ik snap dat je het Sinterklaasfeest viert uit nobele bedoelingen zonder dat er een greintje racisme aan te pas komt. Dat traditie en een nationaal sprookje waardevol is. Begrijp je ook dat zo’n karikatuur me als kleurling kan kwetsen?” En andersom precies hetzelfde. “Ja, ik zie de woede van Antilliaanse en Surinaamse Nederlanders die ageren tegen het fenomeen Zwarte Piet. En dat dit fenomeen geen recht doet aan de intenties waarmee we het feest willen vieren.”

Cru dat juist een Piet en een kind de meest verstandige opmerkingen plaatsen in een debat, waar volwassenen zich geen raad mee weten. Tenminste: de voor en tegenstanders van Zwarte Piet die in uitermate fel en ongenuanceerde bewoordingen denken voor een grote groep Nederlanders te spreken. Zelf denk ik dat het gemiddelde gezin het wel gelooft. De communis oppinio is veel barmhartiger, genunanceerder en toeschietelijker dan we denken. Net als Sinterklaas en Piet zelf – los van kleur of intentie. Groene Piet. Zwarte Piet. Rode Piet. Alles kan. Maar het sprookje van een goedheiligman en de Piet, die hun rijkdom delen met kinderen, blijft staan als een huis.

Een sprookje ontleent haar betekenis aan de vertellers en de luisteraars die er een eigen invulling aan geven. Een sprookje is niet in beton gegoten en kan opnieuw vormgegeven worden, zonder schade te doen aan de goedgelovigheid van kinderen. De roe is allang verdwenen, dus Piet kan zich blijkbaar aanpassen aan de tijdsgeest. De primaire doelstelling van een sprookje is kinderen een moraal mee te geven die helpt om “goed te doen voor iedereen.” Zodat we bij de laatste bladzijde kunnen zeggen: “eind goed, al goed – en iedereen leefde nog lang en gelukkig.”

Het opdringen van één waarheid kan nooit de uitkomst zijn van een nationaal debat over Sinterklaas. Dat heeft de Hoofdpiet goed gezien. En de kinderen al helemaal. Voor ons volwassenen blijft alleen nederigheid over voor de onbevangenheid waarmee deze collectieve leugen tegemoet wordt getreden.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s